Bardzo bolesne, obfite miesiączki mogą być jednym z objawów endometriozy, czyli schorzenia, które według najnowszych badań może dotyczyć nawet co dziesiątej kobiety. Przyczyną bardzo silnego bólu jest występowanie błony śluzowej macicy, zwanej endometrium, również w innych miejscach niż jama macicy. Co trzeba wiedzieć o endometriozie?

Endometrioza – co to jest, jakie są jej przyczyny endometriozy?

Nieprawidłowo zlokalizowane komórki endometrium najczęściej umiejscawia się w obrębie miednicy mniejszej, i narządach wewnątrz niej czyli jajowodach, jajnikach, jelitach. Zdarza się jednak nawet, że są one zlokalizowane w mózgu czy płucach. Co może być dla wielu osób zaskakujące, naukowcy nie są zgodni co do przyczyny powstawania endometriozy. Istnieje teoria, że komórki endometrium przemieszczają się wraz z krwią w czasie miesiączki do jamy otrzewnej. Tak przemieszczone komórki miałyby w trakcie cyklu menstruacyjnego, pod wpływem hormonów ulegać takim samym przemianom jak te zlokalizowane prawidłowo w jamie macicy. Taka teoria nie wyjaśnia jednak, dlaczego ogniska endometriozy znajduje się czasem w organach oddalonych od macicy.

Jak i kiedy diagnozuje się endometriozę?

Najczęstsze objawy endometriozy

Niestety najczęstszą przyczyną, która powoduje początek badań w kierunku tej choroby, jest odczuwany przez pacjentkę silny ból. Obejmuje to najczęściej bardzo bolesne miesiączkowanie, jednak zdarza się, że kobiety zmagają się z dolegliwościami bólowymi już kilka dni przed terminem spodziewanej miesiączki. Objawy choroby obejmują także bolesne czynności fizjologiczne, pacjentki odczuwają go nawet podczas oddawania moczu czy wypróżniania. W skrajnych przypadkach endometrioza utrudnia czy nawet uniemożliwia współżycie seksualne. Ból towarzyszący endometriozie jest opisywany jako rwący, przeszywający, promieniujący w stronę ud i pośladków. O ile objawy są odczuwane w całym cyklu miesiączkowym, a nasilenie bólu się zmienia, o tyle w trakcie samej miesiączki ból może nawet wykluczyć kobietę z życia społecznego i zawodowego. Inne objawy mogą obejmować:

• problemy z zajściem w ciążę,
• krwawienia z dróg rodnych czy odbytu,
• wzdęcia i biegunki bez innych, sprecyzowanych przyczyn,
• krwioplucie w trakcie miesiączki, w przypadku ognisk endometriozy zlokalizowanych w płucach

Diagnostyka endometriozy

Na podstawie opisanych, uciążliwych objawów lekarz może zacząć podejrzewać endometriozę i skierować pacjentkę na dalsze badania. W diagnostyce endometriozy najczęściej wykorzystywane jest badanie USG, choć niektóre jej postacie mogą wymagać bardziej wyspecjalizowanych badań. Najprostszymi do zlokalizowania są torbiele występujące w jajnikach, jednak lekarz może też wychwycić występowanie ogniska endometriozy między włóknami mięśni macicy. Jeśli endometrioza zaatakowała jelita, będzie można ją wykryć w wyniku USG bądź kolonografii. Podobnie ogniska zlokalizowane w obrębie pęcherza moczowego będzie można zdiagnozować podczas USG czy rezonansu magnetycznego. Trudniejsza do diagnozy jest tak zwana endometrioza powierzchowna. Można ją wykryć jedynie za pomocą laparoskopii, jako że jej objawem są zrosty między narządami położonymi w obrębie miednicy mniejszej. Należy wtedy ocenić ruchomość macicy i otaczających ją narządów względem siebie. Brak charakterystycznego “ślizgania się” tych narządów może sugerować tą postać endometriozy.

Zdiagnozowana endometrioza – co dalej?

Po postawieniu stuprocentowej diagnozy o endometriozie pacjentki nierzadko są przerażone. Niepotrzebnie, jako że prawidłowa diagnoza zbliża do decyzji o leczeniu endometriozy, co może znacznie zmniejszyć dolegliwości bólowe i poprawić komfort życia. Endometriozę trzeba co prawda traktować jako chorobę przewlekłą, ale jej wczesne wykrycie zmniejsza ryzyko powikłań. Nie istnieje niestety jeden złoty środek na leczenie endometriozy, dlatego każdy przypadek powinien zostać przez lekarza rozpatrzony indywidualnie. Co do zasady, początkowo wprowadza się leczenie farmakologiczne. Dopiero gdy okaże się ono nieskuteczne, rozważa się bardziej inwazyjne metody leczenia operacyjnego. W każdym z tych przypadków jednak pomocna okaże się fizjoterapia, odpowiednia dieta. Jeśli objawy endometriozy są na tyle uciążliwe, że wpływają negatywnie na komfort życia pacjentki, bardzo często jest ona kierowana również po profesjonalną pomoc psychologiczną.

Leczenie operacyjne

Jeśli stan pacjentki jest na tyle poważny, że potrzebne będzie leczenie operacyjne, przeprowadza się kolejną, jeszcze dokładniejszą diagnozę. Bierze ona pod uwagę stan zaawansowania dolegliwości, wiek pacjentki, ewentualne plany rozrodcze. Dopiero na tej podstawie planowany jest dokładny zakres i termin zabiegu. Jeśli u danej pacjentki nie jest stosowane leczenie hormonalne, operacja powinna odbyć się w pierwszej połowie cyklu. Zespół przeprowadzający zabieg powinien być doświadczony w zakresie operacji endometriozy, a na sali powinni być obecni również lekarz i urolog. Ze względu na ogromną precyzję tej metody, do leczenia operacyjnego endometriozy najczęściej wybierana jest laparoskopia.

Kiedy stosuje się leczenie operacyjne?

Jako że jest to dosyć inwazyjna metoda, powinna być stosowana głównie u pacjentek, u których leczenie farmakologiczne i inne dostępne metody nie zmniejszyły dostatecznie dolegliwości bólowych. Endometrioza może powodować niedrożność jajników, co może być jedną z przyczyn niepłodności. Leczenie operacyjne powinno zatem być rozważone przez kobiety, które mimo prób nie mogą zajść w ciążę. Powinno to jednak zawsze być poprzedzone gruntowną diagnostyką wykluczającą ewentualne inne przyczyny niepłodności.  Poprawa płodności jest tylko jednym z celów zabiegu operacyjnego. Podczas operacji uwalnia się zrosty i wycina ewentualne guzy, co w efekcie powinno zmniejszyć lub całkowicie wyeliminować dolegliwości bólowe. Leczenie operacyjne jest zawsze zalecane w przypadku bardzo dużych guzów, które naciekają na drogi moczowe, pęcherz czy jelita.

Poza leczeniem operacyjnym – dieta

Odpowiednia dieta

O ile w wielu przypadkach operacja może okazać się koniecznością, warto wspomóc leczenie endometriozy odpowiednią dietą. Ciężko tutaj o uniwersalne, sztywne zalecenia, jednak dieta powinna skupiać się na utrzymaniu stabilnego poziomu glukozy, prawidłowej wagi ciała, a także ustabilizowaniu gospodarki hormonalnej. Zaleca się spożywanie produktów o tak zwanym niskim indeksie glikemicznym, idealnie do wartości 50. Kobiety z endometriozą powinny także wystrzegać się wszystkich pokarmów o wysokiej zawartości tłuszczów nasyconych i trans oraz cukru. Wszystkie substancje z tej grupy przyczyniają się do rozwoju stanów zapalnych w organizmie. Korzystne będzie także ograniczenie spożycia tłustego mięsa oraz nabiału, alkoholu i napoi z kofeiną. Co zatem warto spożywać, by wspomóc leczenie endometriozy? Korzystnie będą działały produkty spożywcze bogate w:

• Bioflawonoidy, które wspierają oczyszczanie organizmy z toksyn i podnoszą odporność. Można je znaleźć w cytrusach, śliwkach, brokułach;
• Witaminy, głównie C, E i A. Znajdziemy je ponownie w owocach cytrusowych, kapustnych i natkach, wszelkiego rodzaju nasionach (witamina E);
• Kwasy Omega-3, odpowiedzialne za pracę cytokin, które z kolei regulują funkcje odpornościowe organizmu. Doskonałym ich źródłem będą tłuste ryby morskie (łosoś, sardynki, makrele). W przypadku osób nieprzepadających za smakiem ryb, sprawdzą się również orzechy włoskie czy olej lniany;
• Antocyjany i proantycyjany, spełniające w organizmie funkcje ochronne. Bogate w te substancje są owoce sezonowe, takie jak czarne porzeczki, aronia, maliny i jeżyny, a także czerwona kapusta czy bakłażan;
• Beta-karoten. Najbardziej znanym źródłem tego składnika odżywczego jest oczywiście marchew, jednak znajdziemy go również w warzywach kapustnych czy morelach.

Endometrioza jest chorobą niezwykle uciążliwą, a dolegliwości bólowe z nią związane potrafią zmniejszyć komfort życia. Warto skorzystać z pomocy osteopaty, by zredukować ból i zmniejszyć wpływ na życie pacjentki.

Serdecznie zapraszamy do kontaktu.